Brussels sprouts gratin: romige spruitjes uit de oven met kaas en spek

Spruitjes hebben nog steeds een imago van de groene straf van vroeger, maar deze Brussels sprouts gratin maakt daar in één klap korte metten mee. Romige room, twee soorten gesmolten kaas en krokant spek tillen de spruitjes naar een heel ander niveau. Alles gaat in één ovenbestendige pan, dus je hebt ook nog eens weinig afwas.

Ingrediënten

Ingrediënt	Hoeveelheid
Boter	3 el
Sjalotten, gesneden	2 stuks
Knoflook, fijngehakt	2 tenen
Verse spruitjes, schoongemaakt en gehalveerd	900 g
Koosjer zout	1/4 tl
Zwarte peper	snufje
Paprikapoeder	1/4 tl
Room	180 ml (3/4 cup)
Geraspte scherpe witte cheddar	75 g (3/4 cup)
Geraspte Gruyère	50 g (1/2 cup)
Gebakken spek, verkruimeld	6 plakken
Verse peterselie, fijngehakt	voor garnering

Verse spruitjes zijn in Nederland volop te koop van september tot en met maart, met de lekkerste exemplaren na de eerste kou. Koop ze klein en stevig, dan blijven ze na het roosteren nog een beetje beetgaar. De witte cheddar en Gruyère vind je gewoon bij de supermarkt of de kaasboer op de hoek.

Waarom je dit recept geweldig zult vinden

• Eén pan, één oven: nauwelijks afwas en toch een feestelijk gerecht
• De kaas en het spek maken van spruitjes ineens iets waar de kinderen wél om vragen
• Klaar in ongeveer een half uur, dus ook op een drukke dinsdag te doen
• Perfect als bijgerecht bij vlees, of als hoofdgang met een stukje brood erbij

Bereiding: Brussels sprouts gratin

De spruitjes fruiten
Verwarm de oven voor op 190 °C. Smelt de boter in een grote ovenbestendige pan op middelhoog vuur. Voeg de spruitjes, sjalotten en knoflook toe en bestrooi met zout, peper en paprikapoeder. Bak 5 tot 8 minuten en roer af en toe. Je hoort de boter zacht sissen en de spruitjes krijgen hier en daar een goudbruin randje.

Room en kaas toevoegen
Haal de pan van het vuur en schenk de room erbij. Verdeel de cheddar en de Gruyère over de spruitjes. De room mag nog dun zijn, dat komt in de oven goed. Bestrooi met het verkruimelde spek en zet de pan in de oven.

Gratineren in de oven
Bak de gratin ongeveer 12 minuten, tot de kaas gesmolten is en de room langs de randen bubbelt. Ruik je de geroosterde kaas en zie je hier en daar een bruin korstje? Dan mag de pan eruit. Laat hem een paar minuten staan zodat de room iets indikt.

De textuur controleren
Prik met een scherp mes in een spruitje. Het mes moet er soepel in glijden met een beetje weerstand, dan is hij beetgaar. Voelt het nog hard aan, geef de gratin dan 4 tot 5 minuten extra. Zeer kleine spruitjes zijn eerder klaar, dus proef altijd even.

Garneren en serveren
Bestrooi de gratin met fijngehakte peterselie en desgewenst nog wat zwarte peper. Zet de pan direct op tafel, dan blijft alles warm. Schep met een lepel op de borden en lepel er wat van de romige kaassaus over, dat is het lekkerste deel.

Ingrediënten Vervangen

Geen Gruyère in huis? Gebruik dan belegen kaas of extra cheddar, al mis je het nootachtige randje van de Gruyère. Het spek laat je weg voor een vegetarische versie, en voeg dan een snuf gerookt paprikapoeder toe voor die rokerige smaak. Room kun je vervangen door kookroom of crème fraîche.

Dit Vind Je Misschien Ook Lekker

• Brussels sprouts casserole: dezelfde romige spruitjes in een klassieke ovenschotel met een knapperige laag erbovenop.
• Oven roasted brussels sprouts with bacon: pure geroosterde spruitjes met spek, zonder room, voor als je het knapperig wilt.
• Spruitjes gratin: nog een variatie op de gratin, handig om te vergelijken en je eigen favoriet te kiezen.
• Bloemkool ovenschotel met spek en kaas: dezelfde kaas-en-spekcombinatie, maar met bloemkool in plaats van spruitjes.

Wat je moet weten

• Gebruik een pan die echt in de oven mag, zonder plastic handvat; anders zet je het handvat eraf of smelt het
• Snijd de spruitjes allemaal even groot, anders zijn de kleine exemplaren gaar voordat de grote zover zijn
• Bak het spek van tevoren knapperig uit: zo blijft het krokant in plaats van slap in de room

Bewaartips

Deze gratin is het lekkerst direct uit de oven, maar je kunt hem een dag van tevoren maken. Bewaar hem afgedekt in de koelkast en warm hem op in de oven op 180 °C, ongeveer 10 minuten; dek de eerste helft af met folie zodat de kaas niet te donker wordt. Invriezen raad ik af, want de room kan schiften en de spruitjes worden papperig.

De Culturele Betekenis van dit Recept

Spruitjes horen bij de Nederlandse winter, net als stamppot en erwtensoep, maar ze hebben ook een imago van de groene straf van vroeger. De gratin laat zien hoe dat beeld kantelt: dezelfde spruitjes, nu met room en kaas, worden opeens met smaak gegeten. In Nederland eten we ze graag in de koudere maanden, wanneer de kool van nature zoeter is. Dit recept is de brug tussen de Hollandse groente en een Franse gratin.

Serveersuggesties

Serveer de gratin als bijgerecht naast gebraden kip, een stukje varkensvlees of een goede worst. Voor een hoofdgerecht zet je er een sneetje zuurdesembrood en een frisse salade naast. Een scheutje droge witte wijn door de room geeft net wat extra diepte. Op tafel doet een kommetje mosterd het ook goed, want zuur snijdt mooi door het vet.

Tips van de chef

• Laat de spruitjes op de snijkant even aanbakken voordat je gaat roeren: dat geeft een karamelrandje en minder bitterheid
• Rasp de kaas zelf in plaats van voorgeraspte kaas te kopen, want zelfgeraspte kaas smelt gladder en minder korrelig
• Voeg het spek pas op het laatst toe als je het extra krokant wilt, dan blijft het knapperig bovenop liggen

Veelgestelde Vragen (FAQ)