Spruitjes-gratin met spekjes en kaas

Spruitjes-gratin is bij ons thuis het gerecht dat zelfs de spruitjessceptici overtuigt. Ik maak deze spruitjes-gratin op doordeweekse avonden, want hij staat in een half uur in de oven en je hebt maar één pan en één ovenschaal nodig. De crème fraîche maakt de spruitjes romig, de spekjes zorgen voor een knapperig randje en de pijnboompitten geven net dat beetje luxe. Ideaal als AVG’tje zonder gedoe.

Ingrediënten

Ingrediënt	Hoeveelheid
Spruitjes	500 g
Spekjes	150 g
Knoflook, geperst	1 teen
Rode ui, gesnipperd	1 kleine
Crème fraîche	200 g
Tijm (gedroogd)	1 tl
Nootmuskaat	snufje
Pijnboompitten	15 g
Geraspte kaas	100 g
Peper en zout	naar smaak

Spruitjes zijn er volop van oktober tot en met maart, precies in de tijd dat de oven toch al vaker aanstaat. Koop ze het liefst aan de stronk bij de groenteboer, dan blijven ze langer stevig. Wil je het jezelf makkelijk maken, dan zijn voorgemaakte spruitjes uit de supermarkt prima, maar reken dan wel op een minuutje extra blancheren.

Waarom je dit recept geweldig zult vinden

• In een half uur op tafel met maar één pan en één ovenschaal
• De crème fraîche en kaas maken zelfs verstokte spruitjeshater enthousiast
• Ideaal als doordeweeks AVG’tje of als bijgerecht bij een zondags braadstuk
• De pijnboompitten en tijm geven het net dat beetje extra zonder veel moeite

Bereiding: spruitjes-gratin

Spruitjes blancheren
Verwarm de oven op 180 °C. Maak de spruitjes schoon, snijd het kontje eraf en halveer de grote exemplaren. Blancheer ze 4 minuten in ruim kokend water. Je ruikt meteen die typische koolgeur, maar zodra de spruitjes felgroen kleuren zijn ze klaar. Spoel ze direct koud af onder de kraan zodat ze hun bite en kleur houden.

Spekjes uitbakken
Bak de spekjes in een droge koekenpan op middelhoog vuur knapperig uit. Ze moeten sissen en goudbruin worden, niet donkerbruin, want dan zijn ze bitter. Schep ze met een schuimspaan uit de pan en laat ze uitlekken op keukenpapier. Bewaar een eetlepel van het uitgebakken vet in de pan.

Ui, knoflook en pijnboompitten
Fruit de rode ui in het achtergebleven vet tot hij glazig en zacht wordt, dat duurt ongeveer 3 minuten. Voeg de knoflook toe en bak 30 seconden mee tot je hem duidelijk ruikt. Strooi de pijnboompitten erbij en rooster ze kort tot ze lichtbruin kleuren en nootachtig ruiken. Blijf erbij staan, want pijnboompitten verbranden razendsnel.

Het mengsel maken
Zet het vuur laag en roer de crème fraîche, de helft van de geraspte kaas, de tijm en de nootmuskaat erdoor. Breng op smaak met peper en zout. Laat het geheel heel even pruttelen tot de saus glad en glanzend is. Schep dan de spruitjes en de spekjes erdoor zodat alles mooi bedekt is.

De gratin afbakken
Schep het mengsel in een ovenschaal van ongeveer 20 bij 28 centimeter. Verdeel de rest van de kaas erover. Zet de schaal ongeveer 20 minuten in de oven tot de kaas goudbruin borrelt en de randen bubbelen. Serveer direct uit de oven, dan is de kaas op zijn lekkerst.

Ingrediënten Vervangen

Geen spekjes in huis? Gebruik dan blokjes achterham of vegetarische spekjes. Crème fraîche kun je vervangen door crème fraîche light of een mengsel van roomkaas en een scheutje melk. Pijnboompitten zijn prijzig, dus zonnebloempitten of gehakte walnoten werken ook prima. Voor een pittige versie voeg je een snufje chilivlokken toe.

Dit Vind Je Misschien Ook Lekker

• Ovenschotel met spruitjes en spekjes: Een eenvoudige ovenschotel met dezelfde combinatie van spruitjes, spek en kaas, maar dan zonder crème fraîche.
• Romige spruitjes met champignons, parmezaan en spekjes: Romige spruitjes uit de pan met champignons en parmezaan, klaar in een kwartier.
• Spruitjes met spek, ui en kaas: Lekker snel uit de koekenpan, met dezelfde smaken als deze gratin maar zonder oven.
• Bloemkool ovenschotel met spek en kaas: De bloemkoolversie van deze klassieker, net zo romig en met een knapperige kaaskorst.

Wat je moet weten

• Blancheer de spruitjes precies 4 minuten en spoel ze koud af, zo behouden ze hun bite en felgroene kleur
• Gebruik een ovenschaal van ongeveer 20 bij 28 centimeter, anders wordt de laag te dun en droogt de gratin uit
• Gebruik geen vastkokende aardappelachtige groenten als vervanger, want de gratin draait om de stevige spruit

Bewaartips

Deze spruitjes-gratin blijft in een afgesloten bakje 2 tot 3 dagen goed in de koelkast. Warm hem op in de oven op 180 °C, niet in de magnetron, want dan wordt de kaaskorst zacht en slap. Je kunt de gratin ook prima invriezen voor maximaal 2 maanden. Ontdooi hem dan een nacht in de koelkast en bak hem af op 180 °C tot hij warm is.

De Culturele Betekenis van dit Recept

Spruitjes horen bij de Nederlandse wintertafel, net als boerenkool en zuurkool. Het gerecht is van oorsprong simpel: groente, aardappel en een stukje vlees. Deze gratin is een moderne draai aan dat klassieke AVG’tje, want in plaats van een klontje boter gaat er nu crème fraîche en kaas door. Zo maak je van een ouderwetse doordeweekse groente ineens iets feestelijks waar ook kinderen hun bord van leegeten.

Serveersuggesties

Serveer de gratin direct uit de oven als hoofd- of bijgerecht. Lekker met kruimige aardappelen, een gepofte aardappel of gewoon met een sneetje knapperig brood om de saus mee op te deppen. Bij een zondags braadstuk of een gebraden kippetje is dit een luxe bijgerecht. Zet er een frisse salade met wat appel naast voor een mooie balans met het romige gerecht.

Tips van de chef

• Zorg dat de spruitjes goed droog zijn voordat ze de saus in gaan, water maakt de gratin slap
• Bak de spekjes op middelhoog vuur, niet op hoog vuur, anders worden ze in de pan al bitter
• Wil je een krokant korstje, zet de schaal de laatste 5 minuten onder de grill in plaats van langer in de oven

Veelgestelde Vragen (FAQ)